Laureaci Konkursu Jazz Juniors 2026 | Nils Petter Molvaer / Alva Noto
Nils Petter Molvaer – Urodzony na wyspie Sula, za sprawą ojca już od najwcześniejszego dzieciństwa miał kontakt z muzyką jazzową. Jego entuzjazm do gry na instrumencie wzrastał na scenach lokalnych klubów, ale muzyk nie dał ograniczyć się lokalnemu horyzontowi. W poszukiwaniu nowych dźwięków, jako dziewiętnastolatek opuścił swoja małą ojczyznę. Najpierw by studiować, a z upływem czasu by stać się jednym z najbardziej wpływowych muzyków skandynawskiej sceny jazzowej.
Ważnym okresem w karierze trębacza była gra w składzie kwintetu Masqualero. W pierwszej połowie lat 80 XX wieku, pod zapożyczoną z kompozycji Wayne’a Shortera nazwą spotkali się: Arild Andersen, Jon Christensen, Tore Brunborg, Jon Balke i rzecz jasna Nils Petter Molvaer. To jako członek tej grupy trębacz po raz pierwszy nagrywał album dla monachijskiej wytwórni ECM. Oznaczało to ni mniej, ni więcej tylko wypłynięcie na szerokie wody muzycznego świata.
Molvear szybko zbudował reputację znakomitego sidemana – dysponującego doskonałym warsztatem, o plastycznej wyobraźni, ogromnym wyczuciu i wrażliwości. Muzyk współpracował z wieloma artystkami i artystami, nie tylko z rodzinnej Norwegii. W latach 80 i 90 XX wieku jego grę można było usłyszeć m.in. w zespołach Jona Ebersona, Marylin Mazur, Rity Marcotulli, Dennisa Gonzaleza i Larsa Danielssona. Różnorodność muzyki, którą grał u boku liderek i liderów dawać może niejakie wyobrażenie o jego wszechstronności.
Prawdziwy przełom nadszedł nieco później. W 1997 roku Nils Petter Molvaer wydał pierwszy w pełni autorski album. Płytę zatytułowaną „Khmer”, jeśli idzie o rozwój kariery Molveara można potraktować jako synonim wyrażenia „punkt zwrotny”. Wśród recenzentów została ona okrzyknięta „najbardziej niezwykłym albumem w dziejach ECM”.
W muzyce zawartej na tej płycie artysta zaproponował śmiałe połączenie jazzowej improwizacji z iście klubową produkcją, potężne motoryczne beaty i sampling zostały wymieszane z barwami, które trębacz wydobył ze swojego instrumentu. Tym samym Norweg udowodnił, że odnosząc się do aktualnych trendów i czerpiąc z muzycznej mody można stworzyć wizjonerskie dzieło, zarazem zakorzenione w konkretnej epoce, i jednocześnie znacząco ją wyprzedzające. Z drogi obranej na debiucie Nils Petter Molvaer nie zawrócił przez kolejne dziesięciolecia twórczej aktywności.
Z urzekająca zwinnością i niekłamaną brawurą łączył w kolejnych nagraniach nordycką precyzję i chłód z żarem muzyki etnicznej, śmiało przy tym penetrując coraz to nowe obszary elektroniki. Niejako przy okazji, wielokrotnie udowadniał, że połączenie żywego instrumentarium z pracą producencką daje właściwie niewyczerpane możliwości. Pozostając oryginalnym i rozpoznawalnym nigdy nie zarzucił poszukiwań, stając się ogromną inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. Wpływ jaki wywarł na kształt muzyki improwizowanej do dziś wybrzmiewa w nagraniach nawet najmłodszych jazzowych twórców.
Alva Noto – Carsten Nicolai (urodzony w 1965 roku w Karl-Marx-Stadt w Niemczech) mieszka i pracuje w Berlinie. Inspirowany naukowymi systemami odniesienia, Nicolai bada wzorce matematyczne, takie jak siatki i kody, struktury błędów i losowości, a także fenomen samoorganizacji. Tym samym nieustannie przełamuje granice między różnymi gatunkami artystycznymi.
Po udziale w wystawie documenta X (1997) oraz 49. i 50. Biennale w Wenecji (2001 i 2003), jego prace trafiły do ważnych kolekcji prywatnych i publicznych, a także były prezentowane na wystawach krajowych i międzynarodowych w renomowanych muzeach i galeriach. Obejmują one m.in. ważne wystawy indywidualne w Schirn Kunsthalle we Frankfurcie (anti reflex, 2005), Neue Nationalgalerie w Berlinie (syn chron, 2005), Berlinische Galerie (tele, 2018), Kunstsammlungen Nordrhein-Westfalen (parallax symmetry, 2019) oraz Haus der Kunst w Monachium (transmitter / receiver – the machine and the gardener, 2022).
Pod pseudonimem Alva Noto, Nicolai jest jednym z najbardziej znanych przedstawicieli współczesnej muzyki elektronicznej. Koncertował m.in. w Solomon R. Guggenheim Museum w Nowym Jorku, San Francisco Museum of Modern Art, Centre Pompidou w Paryżu oraz Tate Modern w Londynie. Jego różnorodne projekty muzyczne obejmują współpracę z takimi artystami jak Ryōji Ikeda, Mika Vainio, Iggy Pop, Blixa Bargeld i Ryūichi Sakamoto. Z tym ostatnim Nicolai skomponował muzykę do nagrodzonego Oscarem filmu Alejandro Gonzáleza Iñárritu Zjawa (The Revenant), która otrzymała nominacje do Złotego Globu, nagrody BAFTA oraz Grammy w kategorii najlepsza muzyka oryginalna.
Nicolai jest laureatem licznych nagród i stypendiów, w tym: Giga-Hertz-Preis (2012, wspólnie z Ryojim Ikedą); Villa Massimo w Rzymie (2007); Zurich Art Prize (2007); Villa Aurora w Los Angeles (2003); Prix Ars Electronica (2000 i 2001, wspólnie z Marko Peljhanem) oraz Grand Prize na Japan Media Arts Festival (2014).
Od 2015 roku Nicolai jest profesorem sztuki ze szczególnym uwzględnieniem mediów cyfrowych i opartych na czasie (time-based media) na Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie.