Nils Petter Molvaer / Soheil Shayesteh | Sinfonietta Cracovia / Paulina Porszke
„Perceptual Dialogues”
(for trumpet, kamancheh, orchestra and live electronics)
Nils Petter Molvaer
Urodzony na wyspie Sula, za sprawą ojca już od najwcześniejszego dzieciństwa miał kontakt z muzyką jazzową. Jego entuzjazm do gry na instrumencie wzrastał na scenach lokalnych klubów, ale muzyk nie dał ograniczyć się lokalnemu horyzontowi. W poszukiwaniu nowych dźwięków, jako dziewiętnastolatek opuścił swoja małą ojczyznę. Najpierw by studiować, a z upływem czasu by stać się jednym z najbardziej wpływowych muzyków skandynawskiej sceny jazzowej.
Ważnym okresem w karierze trębacza była gra w składzie kwintetu Masqualero. W pierwszej połowie lat 80 XX wieku, pod zapożyczoną z kompozycji Wayne’a Shortera nazwą spotkali się: Arild Andersen, Jon Christensen, Tore Brunborg, Jon Balke i rzecz jasna Nils Petter Molvaer. To jako członek tej grupy trębacz po raz pierwszy nagrywał album dla monachijskiej wytwórni ECM. Oznaczało to ni mniej, ni więcej tylko wypłynięcie na szerokie wody muzycznego świata.
Molvear szybko zbudował reputację znakomitego sidemana – dysponującego doskonałym warsztatem, o plastycznej wyobraźni, ogromnym wyczuciu i wrażliwości. Muzyk współpracował z wieloma artystkami i artystami, nie tylko z rodzinnej Norwegii. W latach 80 i 90 XX wieku jego grę można było usłyszeć m.in. w zespołach Jona Ebersona, Marylin Mazur, Rity Marcotulli, Dennisa Gonzaleza i Larsa Danielssona. Różnorodność muzyki, którą grał u boku liderek i liderów dawać może niejakie wyobrażenie o jego wszechstronności.
Prawdziwy przełom nadszedł nieco później. W 1997 roku Nils Petter Molvaer wydał pierwszy w pełni autorski album. Płytę zatytułowaną „Khmer”, jeśli idzie o rozwój kariery Molveara można potraktować jako synonim wyrażenia „punkt zwrotny”. Wśród recenzentów została ona okrzyknięta „najbardziej niezwykłym albumem w dziejach ECM”.
W muzyce zawartej na tej płycie artysta zaproponował śmiałe połączenie jazzowej improwizacji z iście klubową produkcją, potężne motoryczne beaty i sampling zostały wymieszane z barwami, które trębacz wydobył ze swojego instrumentu. Tym samym Norweg udowodnił, że odnosząc się do aktualnych trendów i czerpiąc z muzycznej mody można stworzyć wizjonerskie dzieło, zarazem zakorzenione w konkretnej epoce, i jednocześnie znacząco ją wyprzedzające. Z drogi obranej na debiucie Nils Petter Molvaer nie zawrócił przez kolejne dziesięciolecia twórczej aktywności.
Z urzekająca zwinnością i niekłamaną brawurą łączył w kolejnych nagraniach nordycką precyzję i chłód z żarem muzyki etnicznej, śmiało przy tym penetrując coraz to nowe obszary elektroniki. Niejako przy okazji, wielokrotnie udowadniał, że połączenie żywego instrumentarium z pracą producencką daje właściwie niewyczerpane możliwości. Pozostając oryginalnym i rozpoznawalnym nigdy nie zarzucił poszukiwań, stając się ogromną inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. Wpływ jaki wywarł na kształt muzyki improwizowanej do dziś wybrzmiewa w nagraniach nawet najmłodszych jazzowych twórców.
Soheil Shayesteh
Soheil to kompozytor audiowizualny, skrzypek oraz kamanczysta, mieszkający w Amsterdamie. Fascynacja poszerzaniem brzmienia kamanchy przy użyciu elektroniki na żywo doprowadziła go do stworzenia unikalnych modułów przetwarzania dźwięku, dedykowanych temu instrumentowi.
Soheil buduje misternie utkane pejzaże dźwiękowe o bogatej fakturze, w których warstwowe drony wywołują hipnotyczny efekt spowolnienia czasu i wprowadzają słuchacza w stan medytacyjny.
Artysta stworzył dla kamanchy nowy język, rozszerzając możliwości instrumenty dzięki tworzonej na żywo warstwie elektronicznej i wizualizacjom reagującym na dźwięk. Dzięki temu wykracza poza tradycyjny sposób gry na instrumencie, znacząco poszerzając jego spektrum brzmieniowe. Tworzy wielowarstwowe tekstury, przetwarzając je w całości z sygnału na żywo.
Buduje dramatyczne pejzaże dźwiękowe, które następnie przełamuje wyrazistymi, rytmicznymi bitami. Docenia nieprzewidywalny charakter występów na żywo i wprowadza tę jakość do każdego stworzonego przez siebie modułu przetwarzania, co pozwala mu na pełną interakcję i kontrolę nad elektroniką oraz wizualizacjami sterowanymi brzmieniem kamanchy – bez ustalonego schematu czasowego, a w zależności od zmian w spektrum dźwięku i stylu gry.
Jako kompozytor zdobył znaczące uznanie, m.in. zwyciężając w konkursie Tera de Marez Oyens Award za swoją kompozycję audiowizualną „Zha” na kamanche, elektronikę na żywo i wizualizacje.
Sinfonietta Cracovia
Orkiestra Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa Sinfonietta Cracovia to jeden z wiodących zespołów kameralnych w Polsce. Specyfikę Orkiestry definiuje jej wszechstronność wykonawcza, precyzja i elastyczność, które z powodzeniem przenosi na skład symfoniczny. Sinfonietta Cracovia jest ceniona za wykonania muzyki współczesnej w różnych odmianach (od awangardowej po filmową). Poszukując nowych form, angażuje się w liczne przedsięwzięcia promujące muzykę nową i twórczość kompozytorów polskich. Słynie z interpretacji dzieł Krzysztofa Pendereckiego, mentora i patrona wielu przedsięwzięć Orkiestry.
Sinfonietta Cracovia jako miejska instytucja kultury na co dzień współtworzy ofertę kulturalną dla mieszkańców Krakowa i gości spoza miasta. Jednym z głównych nurtów jej działalności jest również promocja Krakowa i polskiej muzyki zagranicą. Orkiestra regularnie bierze udział w międzynarodowych trasach koncertowych i zagranicznych festiwalach. Bierze udział w międzynarodowych projektach fonograficznych oraz nagraniach dla filmu i telewizji w tym m.in. dla platformy Netflix.
Początki Sinfonietty Cracovii wiążą się z powstaniem zespołu Młodzi Kameraliści Krakowscy, który w 1994 roku przy wsparciu państwa Elżbiety i Krzysztofa Pendereckich otrzymał status orkiestry miejskiej oraz nazwę, pod którą funkcjonuje do dzisiaj. Przez 20 lat zespołem kierował skrzypek, altowiolista i pedagog Robert Kabara, w 2014 funkcję tę przejął kontrabasista Filharmonii Wiedeńskiej i animator życia kulturalnego Jurek Dybał. Od sezonu 2021/2022 roku na czele Sinfonietty Cracovii stoi duet: Agata Grabowiecka (menadżerka kultury) oraz Katarzyna Tomala-Jedynak (dyrygentka).
W swojej trzydziestoletniej działalności Sinfonietta Cracovia zrealizowała liczne trasy koncertowe w Europie, w Chinach, czy w Stanach Zjednoczonych, gdzie miała okazję wykonywać muzykę Philipa Glassa w Nowym Jorku w obecności samego kompozytora. Na mapie międzynarodowych występów Orkiestry znalazły się czołowe sale koncertowe Europy: sala Filharmonii Berlińskiej, Konzerthaus w Berlinie, Teatr Mogador w Paryżu, Sale Konserwatorium Muzycznego i Teatru Maryjskiego w Petersburgu, Auditorio Nacional w Madrycie, Casa da Música w Porto, włoskie Teatry w Brescii, Neapolu i Parmie, Teatro Leal San Cristóbal de La Laguna na Teneryfie, sala Filharmonii Narodowej w Warszawie, Tonnhalle w Zurychu, Wiener Musikverein oraz Wiener Konzerthaus.
Rozwój zespołu przypada na okres współpracy z wielkimi osobowościami artystycznymi: Krzysztofem Pendereckim, Christophem Echenbachem, Antonim Witem, Mishą Maiskim, Maksimem Wiengierowem, Lorinem Maazelem czy Marckiem Minkowskim. Wśród solistów, dyrygentów i kompozytorów, współpracujących z orkiestrą byli także: Daniel Stabrawa, Kaja Danczowska, Jerzy Maksymiuk, Jan Lisiecki, Rudolf Buchbinder, Tabea Zimmermann, Max Richter, Ben Frost, Patrick Doyle, Agata Zubel czy Anu Tali. Dyrygentami gościnnymi orkiestry byli John Axelrod i Rafael Payare. Od roku 2024 funkcję dyrygenta honorowego pełni Dirk Brossé.
Sinfonietta Cracovia udokumentowała swoją artystyczną wszechstronność realizacjami fonograficznymi oraz nagraniami dla Telewizji Polskiej, TV ARTE, BBC Classical Music Television, Radia Niemieckiego, Radio Nacional de España, Polskiego Radia czy platformy Netflix. Muzycy orkiestry współtworzyli razem z Krystianem Zimermanem projekt Polish Festival Orchestra zwieńczony albumem wytwórni Deutsche Grammophone. W dorobku płytowym Sinfonietta Cracovia zapisała ponadto nagrania dla wytwórni Arion (Francja), Channel Classic (Holandia), Sonny Classical oraz polskich CD Accord i DUX.